Azerbaycan, 6 Temmuz 2024’te Karabağ’ın Şuşa kentinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı gayriresmi zirvesi ve bölgesel girişimleriyle Türk dünyasının Orta Koridor vizyonuna güçlü katkı sağlıyor. İran’da yaşanan kriz ve Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimler, Orta Koridor ile Zengezur Koridoru’nun stratejik önemini artırarak Türk devletleri arasındaki ticari, lojistik ve siyasi bağları pekiştiriyor. Bu gelişmeler, Türk dünyasının küresel gerilimler karşısında dayanışmasını ve entegrasyonunu hızlandırıyor.
Modern Türk dünyasının kurumsallaşmasında önemli rol üstlenen Azerbaycan, gayriresmi zirvelerin düzenlenmesinde liderlik ediyor. Teşkilatın ilk gayriresmi zirvesi, Azerbaycan’ın ev sahipliğinde Şuşa’da gerçekleşti. Zirvede liderler “Karabağ Deklarasyonu”na imza atarak Türk dünyasının ortak geleceğini sembolize etti.
Karabağ Zaferi sonrası işgalden kurtarılan Şuşa’da düzenlenen zirve, Türk devletlerinin dayanışmasını gözler önüne serdi. Azerbaycan’ın Güney Kafkasya’da yarattığı yeni jeopolitik gerçeklik, bölgesel iş birliğinde yeni bir aşamanın teyit edilmesini sağladı. Gebele kenti de geçmişte Türk Devletleri Teşkilatı Liderler Zirvesi’ne ev sahipliği yaparak bu birleştirici rolü pekiştirdi.
Azerbaycan, geçmişten günümüze Türk dünyası için daima birleştirici bir rol üstlendi. Modern Türk entelektüelleri için bir buluşma yeri ve reformist düşüncenin merkezi oldu. Bu durum, Türk dünyasının ortak kültürel ve entelektüel gelişimine zemin hazırladı.
Modern Türk bütünleşmesinin tarihsel temeli, 1926 yılında Bakü’de düzenlenen Birinci Türkoloji Kongresi ile atıldı. Türk dünyasının bilimsel tarihinde dönüm noktası kabul edilen bu kongre, ortak kültürel, dilsel ve entelektüel alan üzerinde tartışılan ilk platforma ev sahipliği yaptı.
Orta Asya’dan Anadolu’ya kadar bilim insanlarını, dilbilimcileri, tarihçileri ve eğitimcileri bir araya getiren kongre, 20. yüzyılda Türk dünyasının tarihindeki en önemli entelektüel olaylardan biri olarak nitelendiriliyor. Türk dayanışması fikrinin erken bir tezahürü olan kongre, aradan geçen yaklaşık 100 yıla rağmen dil, kültür ve kimlik alanındaki etkisini sürdürüyor.
