ABD Başkanı Donald Trump, ABD’deki ara seçimler günü İsrail’e sağlanan yıllık 4 milyar dolarlık askeri yardımı durdurma kararı aldığını açıkladı. Bu karar, İsrail Savunma Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı’nda büyük şaşkınlık yaratırken, muhalif lider Yair Golan Başbakan Binyamin Netanyahu’yu sert bir dille eleştirdi. İsrailli güvenlik yetkilileri, karardan önceden haberdar olmadıklarını ve olası askeri ile finansal sonuçlarını incelemeye başladıklarını bildirdi.
İsrail devlet televizyonu KAN’ın aktardığına göre, adı açıklanmayan üst düzey bir İsrailli güvenlik yetkilisi, bu açıklamayı özellikle o gün beklemediklerini belirtti. Yetkili, Amerikalılarla sürekli diyalog halinde olmalarına rağmen şaşırdıklarını ifade etti. İlgili makamların henüz resmi tebligat almadığı kararın olası sonuçları üzerinde çalıştığı kaydedildi.
Yedioth Ahronot gazetesi ise İsrail Maliye Bakanlığı’nın 4 milyar dolarlık yardım kesintisi kararından önceden haberdar olmadığını yazdı. Tel Aviv’deki güvenlik ve ekonomi çevrelerinde, Trump’ın nihai amacının ABD’nin İsrail’e her yıl sağladığı 3,8 milyar dolarlık güvenlik yardımını tamamen feshetmek olduğu öne sürüldü. Bu durumun, 2028 sonuna kadar geçerli olan ikili güvenlik anlaşmasını da etkileyebileceği belirtildi.
İsrailli muhalif lider Yair Golan, ABD Başkanı Trump’ın kararına sert tepki gösterdi. Golan, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Başbakan Binyamin Netanyahu hanesine bir başarısızlık daha yazdırdı.” değerlendirmesinde bulundu. Amerikan yardımının kesilmesini, İsrail’in güvenliğine ve yaşam kalitesine vurulmuş ağır bir darbe olarak tanımladı.
Golan, kararın İsrail’in savunma harcamalarının zirve yaptığı bir dönemde geldiğine dikkat çekti. Ülkenin silah stoklarını takviye etmeye çalıştığını ve hava savunma sistemlerinin yıprandığını vurguladı. Sorumlu bir başbakanın yardımı artırmak için mücadele edeceğini, Netanyahu’nun ise güvenlik ve ekonomi krizini derinleştirerek İsrail’in geleceğini riske attığını iddia etti.
ABD Başkanı Trump, yaptığı açıklamada Washington yönetiminin İsrail’e sağlayacağı 4 milyar dolarlık yardımı durduracağını belirtti. Trump, “Artık İsrail’e para vermeyeceğiz.” ifadesini kullandı. Yıl sonuna kadar yardımın kesilmesi konusunda mutabık kalındığını ancak acil ihtiyaç halinde ABD’nin destek verebileceğini ekledi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise 23 Ekim tarihinde yaptığı bir açıklamada, ABD yardımına atıfta bulunmuştu. Netanyahu, “Buna alışın, bu yardımlar artık sürmeyecek. Sorun İsrail değil, Amerika’nın değişmiş olması. Bu süreç bitti ve sona erecek; artık sadece bir zaman meselesi.” şeklinde konuşmuştu.
İsrail ile ABD arasındaki güvenlik anlaşması ilk kez 1998 yılında imzalandı. Bu anlaşmalar yaklaşık onar yıllık aralarla yenilendi. ABD, 1998’deki 10 yıllık süreçte 21,3 milyar dolar, 2008’deki 10 yıllık süreçte 32 milyar dolar askeri yardım sağlamayı taahhüt etti.
En son 2016 yılında imzalanan anlaşma kapsamında ise ABD, 10 yıllık süreçte 38 milyar dolar askeri yardım yapmayı kabul etti. Bu miktarın 33 milyar doları askeri teçhizat alımına, 5 milyar doları ise füze savunma sistemleri için ayrıldı.
